Işık Yılı, Teleskop ve Gök Dürbünü Hakkında Duymadıklarınız

Işık Yılı

Gökyüzünde mesafeler öylesine büyüktür ki, bu mesafeleri ne metreyle ifade edebiliriz, hatta ne de kilometreyle. Bunun için bilginler, ışık – yılı adını verdikleri bir uzunluk biriminden yararlanırlar.

Bir ışık-yılı demek, ışığın bir yılda kat ettiği mesafe demektir. Teleskoplarla gökyüzünü İnceleyen bilginler, evrenin uçsuz, bucaksız genişliği karşısında yapacakları hesaplarda yanılmamak İçin ışık-yılı denen bir mesafe birimi kullanırlar. Bir yılda 31.536.000 saniye vardır. Işığın saniyede 300.000 kilometre kat ettiği ölçülmüştür. Bu hesaba göre ışık, bir yıl boyunca 9.460.800.000 000 kilometre kat ediyor demektir. Yâni yaklaşık olarak 10.000 milyar kilometre Gökyüzünün en parlak yıldızı Köpek Yıldızı “Siniş” bizden 8 ışık-yılı uzaklıktadır demek, aradaki uzaklığı kilometre olarak vermekten, herhâlde çok daha basit olacaktır.

Gök Dürbünü

Büyüteçle baktığımız cisimleri nasıl olduğundan daha büyük görürsek, çeşitli merceklerden meydana gelen bir gözlem aracı olan gök dürbünüyle baktığımız zaman da yıldızlan gözlerimizle gördüğümüzden daha büyük görürüz. Böylece gözümüzle göremediğimiz ayrıntıları da görmek imkânına sâhip oluruz.

Gök dürbünü, İncelediğimiz yıldızların görüntülerini büyülten, değişik tip ve biçim, deki büyük merceklerin uzun bir boru İçine yerleştirilmesiyle elde edilmiş bir gözlem aracıdır. Ne var ki büyültme gücü, teleskopunkine oranla daha sınırlıdır: Bakılan cisimden gelen ışıklar bu aralıklı merceklerden geçip gözümüze gelinceye kadar kuvvetlerinden çok kaybederler. Bunun sonucu olarak da, baktığımız cismi net göremeyiz. Bu gök dörbünü, bir gök cismini ne kadar büyültüyorsa o kadar da netliğinden kaybettirir. 17’nci yüzyıl başlarında icat edilen gök dürbünü, Gallleo. Kepler ve diğer tanınmış gökyüzü bilginleri tarafından geliştirilmiştir.

Teleskop

Ortası çukur bir aynaya bakacak olursak yüzümüzü olduğundan çok büyük görürüz. Yıldızlan gözlemeye yarayan teleskopun da büyük bir çukur aynası vardır. Bu ayna sayesinde gözlenen yıldızın görüntüsü çok daha büyük görünür.

Dürbünüyle teleskopu karıştırmamak gerekir. Teleskopta, bakılan cismin görüntüsü, gökdOrbününde olduğu gibi birtakım büyültücü merceklerden geçmez. Doğrudan doğruya bir çukur aynaya gelir. Böylece elde edilen görüntü, son derece aydınlık ve temizdir. Sonra bu görüntü, göz merceklerinden meydana gelmiş bir düzen aracılığıyla büyültülür. Teleskop sayesinde, dünyamızdan çok uzakta bulunan gök cisimlerini İncelemek mümkündür. Teleskoplar, rasathane kubbesi denilen düzenlerle muhafaza altına alınır.